با سقوط زندگي و تمدن دوره دولت شهري عصر تازه اي در حيات سياسي و فرهنگي غرب آغاز شد كه به عصر يوناني مآبي معروف است. عصري كه به عصر  يوناني مآبي معروف است از  مرگ اسكندر تا الحاق مصر به امپراتوري روم ادامه مي يابد. به اين ترتيب دوره اي كه از دهه سوم سده چهارم  پيش از ميلادشروع مي شودو تا سه دهه مانده به آغاز ميلاد مسيح پايان مي يابد به عصر يوناني مآبي معروف شده است.   اين عصر به عنوان  يك دوران گذرا از يونان باستان به  دنياي مسيحيت شناخته  مي شود. پژوهشگران براي اين عصر هويت خاصي قايل شده اند و براي آن نام دوران يوناني مآبي برگزيده اند. اين دوران از لحاظ انديشه سياسي نيز مشخصات خاص خود را دارد كه موضوع بحث اين فصل از كتاب است. دوره يوناني مآبي مصادف است با حكومت هاي تحت فرمان شاهان مقدوني، گسترش فرهنگ يونان به سمت شرق، آميزش فرهنگ غربي با عناصر فرهنگ شرقي و ظهور و شكوه و زوال دولت روم.
    طي اين دوره در پهنه بزرگي از جهان از شرق تا غرب در ميان طبقات بالا وجوهي از فرهنگ يوناني و حتي گويشي از يكي از زبان هاي  يوناني رواج داشت. فلسفه  افلاطون و ارسطو براي فرد جدا افتاده از دنياي دولت شهر ديگر مفهوم چنداني نداشت. نياز به معيارهاي جديدي براي زندگي رشد كرده بود. فلسفه هايي پيدا شدكه در درجه اول بايد گفت فلسفه هاي اخلاقي بودندو به مردم تعليم مي دادند كه بيش  از  هر  چيز درصدد  جلب  شادي، آرامش روح و حذر از  رنج و درد باشند. يكي از اين مكاتب مكتب كلبي بود كه ديوژانوس بنيان گذاشته بود. ديوژانوس موعظه گر يك خودبسندگي بدوي به صورت وانهادن همه تجمل هاو تنعم هاي زندگي بود.از گرايش هاي افراطي اين مكتب جريان شك گرايي پيدا شد كه به همه چيز و به دانش ها شك كرد و به هيچ انگاري تمام عيار رسيد. دو مكتب فكري ديگر مكتب اپيكوري و مكتب رواقي بود كه آن ها نيز به جاي جستجو براي  كشف حقيقت تعليم فرد براي رسيدن به  سياسي مرتبط با اين دو مكتب بيش تر بحث خواهيم كرد. در كل از وجوه بارز دوره يوناني مآبي (درست در  مقابل دوره دولت شهري) توجه به اخلاق فردي و سعادت فردي است.

1 مكتب اپيكوري ؛ كنارجويي از سياست

  اصالت لذت

    مكتب اپيكوري يكي از دو مكتب بزرگ دوره يوناني مآبي است. نيان گذار اين مكتب فيلسوف يوناني اهل ساموس است كه در سال هاي 270-341 ق.م مي زيست. اپيكور مدرسه اي در آتن تاسيس كرد و به ترتيب شاگردان واشاعه تعاليم خود پرداخت. درمدرسه اپيكور برخلاف مدارس ديگر زنان نيز مثل مردان مشغول تحصيل بودند. به اپيكور به خاطر تفكر و تعاليمش لقب نجات بخش روح داده بودند.
    گرايش فلسفي اپيكور بيش تر متوجه اخلاق است. او مطالعات قابل ملاحظه اي در فيزيك نيز دارد كه آن هم با ملاحظه ي پيدا كردن اصولي براي اخلاق صورت گرفته است. در فيزيك نظريه اتمي دموكريتوس پايه تفكر اپيكور را تشكيل مي دهد. همه مطالعات اپيكور متوجه يك اصل اخلاقي بود كه مي توان آن را «آرامش ذهن» ناميد. اپيكور مي آموخت كه معيار انسان براي تعيين خوبي و بدي چيزها حس است. به عقيده او آغاز و انجام زندگي لذت است. لذت نخستين خير و خير طبيعي است. هر انتخاب و انگاري  از اين جا آغاز مي شود. گرچه هر لذتي در نفس خود خوب است اما انسان هر لذتي را بر نمي گزيند، زيرا بسياري ازلذت ها به واسطه ي چيزهايي به دست مي آيد كه دردي بزرگ تر را به دنبال دارد.درك درست لذت راه ي درست زندگي را به ما نشان مي دهد. بدون زندگي خردمندانه نمي توان زندگي توام با لذت داشت.
    بسياري از پژوهندگان مكتب اپيكور را «مكتب اصالت لذت» Hedonistic دانسته اند. اما برخي از پژوهندگان با اين تعبير موافق نيستند. اين پژوهندگان مي گويند كه لذت مورد نظر اپيكور بيش از آن  كه لذت جويي فعال باشد دوري از درد است. اپيكور خوشبختي و لذت را در آرامش ذهن جستجو مي كردو بنابراين محور تشويق ها و اضطرابهاي ذهن محور توجه او بود.
    ديدگاه اپيكور از حيث هستي شناسي ماترياليستي (ماده گرايانه) بود. اما در ضمن وجود خدايان را انكار نمي كرد، بلكه آن ها را از  دنياي  انسان ها به كنار مي گذاشت و تصور عاميانه در آن زمان را، كه گويا خدايان نسبت به  افرادي از انسان مهر و  كين  دارند  و بر جهان حكروايي  دارند، رد مي كرد. مكتب اپيكور تا قرن چهارم ميلادي پيرواني داشت و در ميان شاگردانش ادامه يافت.  لوكورتيوس شاعر  معروف رومي تعاليم او را در اشعار خود آورده است. از مشخصات بارز اپيكوريان  كنارجويي از جهان،  فرورفتن در خود و در نتيجه بركنار ماندن از سياست بود.

 2 مكتب رواقي ؛ دولت جهاني، شهروند جهاني

 فلسفه ي رواقي

 قانون عام، شهروندي عام
  همان طور كه با بيان ديگري گفته شد رواقيان طبيعت را به عنوان تبلور يك قانون عام، يعني يك قانون جهان شمول و فراگير كه همه چيز را در بر مي گيرد به شمار مي آوردند. پرسشي كه در اين جا  مطرح مي شود اين است كه اين قانون عام را ما چگونه دريافت مي كنيم و مفاد عمده ي آن چيست؟  پاسخ اين پرسش را در انديشه رواقيان چنين مي توان يافت كه قانون عام و ثابت طبيعت را عقل انساني مي تواند دريافت كند. قانون طبيعي بازتاب فرايندهاي طبيعي در هماهنگي با عقل انساني است.اين پاسخ خود پرسش ديگري را بر مي انگيزد.اگر قانون طبيعي را عقل انسان آشكار مي كند پس چگونه است كه اين همه دريافت هاي  متفاوت از قانون وجود دارد؟  آيا آن چه را كه عقل من به عنوان قانون طبيعي مي گيرد به واقع قانون طبيعي است؟در پاسخ بايد گفت كه از ديدگاه رواقيان منظور از عقل انساني،كه آن را سر چشمه  قانون  طبيعي به شمار مي آورند، عقل مستقل فرد نيست بلكه  داوري مشترك نوع  بشر است.
    علاوه بر اين قانون طبيعت را عقل خردمندان آشكار مي كند. براي اين كه ببينيم چه چيزي خوب است، يعني منطبق با قانون طبيعي است، بايد به خردمندان مراجعه كنيم؛ چنان كه پزشك  مي داند چه چيزي به طور طبيعي براي جسم خوب است.
    اين برداشت به نظريه سياسي جهان وطني راه مي برد.  رواقيان معتقد  بودند  كه  همه انسان ها به طور طبيعي برابر و شهروند يك جمهوري جهاني هستند. رواقيان برخلاف افلاطون و ارسطو  معتقد  بودند كه همه انسان ها نوعاً برحسب طبيعت خود توانايي كسب فضيلت و پيشرفت به سوي كمال را دارند. افلاطون و ارسطو، چنان كه ديديم،ضمن اين كه مي گفتند همه آدم هاي معمولي ظرفيت پذيرش فضيلت را دارند اما اضافه مي كردند كه برخي نيازمند  راهنمايي برخي  ديگرند و برخي به ميزان كمتري  مستعد حركت جدي به سوي كمال هستند. برحسب همين تفاوت طبيعي و  اساسي برخي بايد بر  برخي ديگر فرمان روايي كنند.  برخي بايد برده و برخي بايد  شهروند (صاحب حقوق كامل در مشاركت) باشند.  قول مشهور اين است كه رواقيان همراه با قبول انديشه برابري و برادري انسان ها، دستكم در اصول انديشه، مخالف وجود بردگي بودند.

 منبع: سايت - باشگاه انديشه - به نقل از كتاب تاريخ انديشه سياسي در غرب (از سقراط تاماكياولي) نوشته كمال پولادي